Ո՞վ է եղել Թուրքիայի օպերային թատրոնի ՀԱՅ հիմնադիրը և ի՞նչ դաժան ճակատագիր է ունեցել ԼԵԳԵՆԴԸ

Թուրքիայի օպերային թատրոնը նախկինում եղել է ՀԱՅԿԱԿԱՆ երաժշտական թատրոն.
Ո՞վ է եղել թատրոնի ՀԱՅ հիմնադիրը և ի՞նչ դաժան ճակատագիր է ունեցել ԼԵԳԵՆԴԸ

Կոմպոզիտոր, դիրիժոր, հասարակական-մշակութային գործիչ, հայ ազգային օպերային արվեստի հիմնադիր Տիգրան Չուխաջյանը մեծանուն հայ է, որի ստեղծագործական գործունեությամբ հայ երաժշտության մեջ նոր էջ էր բացվելու, դրվելու էր ժամանակակից ազգային պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմքը:

1837 թ. Պոլսի Բերա թաղամասում արքունական ժամագործ, արվեստի սիրահար Գեւորգի ընտանիքում ծնված Տիգրանը Չուխաջյանը, ով դեռ 15-16 տարեկանում էր իր դաշնամուրային կատարումներով գրավում երաժշտական հասարակության ուշադրությունը: Փաստորեն, առաջին հայ կոմպոզիտորներից մեկն էր՝ երաժշտական բարձրագույն կրթությամբ, որին վիճակված էր ապրել եւ գործել Թուրքիայում՝ հետամնաց այս երկրի իրավազրկության եւ կաշկանդիչ պայմաններում:

Սակայն նույնիսկ այտեղ ապրելու պայմաններում, նա ամեն բան անում էր հայկական երկրի ու մշակույթի զարգացման համար:
1872 թ. Չուխաջյանը նախաձեռնում է հայկական երաժշտական թատրոնի ստեղծումը, տարիներ անց՝ ղեկավարում այն, հիմնադրում, Օտտոմանյան օպերայի թատրոնը, որն ավելի ուշ վերանվանվելու էր, Թուրքական օպերետի հայկական թատերախումբ:

Ֆրանսիական մամուլը հիացումով է արձագանքում՝ Չուխաջյանին կոչելով ,արեւելյան Օֆեմբախե: Նա դեռ լիովին չէր հասցրել անել ստեղծագործական իր հուձքը, երբ սկսվում են սուլթանհամիդյան արյունոտ ոճրագործությունները Արեւմտյան Հայաստանում: Դրանց հետևանքով 1896 թ. մեծանուն կոմպոզիտորը մայրաքաղաքից տեղափոխվում է Իզմիր: Կյանքի վերջին տարիները ծայրահեղ աղքատության մեջ անցկացրած արվեստագետը 1898-ին՝ 61-ը դեռ չբոլորած, ճանապարհ է բռնում դեպի հավերժական կացարան: Մահ աղքատության մեջ եւ փառահեղ թաղում: Հայի դարեր ի վեր եկած սովորությունն է ՝ գնա մեռի, արի՝ սիրեմ:
1872 թվականին, ,Արիֆե օպերետի առաջին ներկայացումից հետո այն ժամանակների հայտնի թուրք բանաստեղծ եւ լրագրող Նամիկ Քեմալը ,Իբրեթե թերթում փաստել է. ,Սա մեր օպերային լեզվով առաջին գործն է: Նրա կառուցվածքը գեղեցիկ է, իսկ երաժշտությունը՝ հիասքանչ: Կոմպոզիցիային տրված է իր քնարականությանը համապատասխան կառուցվածք: Մենք շնորհակալ ենք օսմանյան թատրոնի հիմնադիր Գյուլ Ագոպին, օպերետի հեղինակներ Ալբերտոյին եւ Տիգրան Չուխաջյանին՝ իրենց աշխատանքի համար, ինչպես նաեւ դերասաններին՝ լավ բեմադրության եւ հմուտ խաղիե:

Այնտեղ՝ Իզմիրի հայկական գերեզմանատանն են մեծանուն արվեստագետի շիրիմն ու նրա աշակերտի տեղադրած մարմարե կիսանդրին, որն, հուսանք, չի արժանանա հայոց խաչքարերի ու եկեղեցիների բախտին…

Աղբյուր՝ Էրգրականչ

(Visited 18 times, 1 visits today)